Թեստ (նշել ճիշտ պատասխանը)

1.Ճանապարհորդության տեսակ է՝
• մարդկանց հանգիստը,
• մարդկանց տեղաշարժը,
զբոսաշրջությունը:

2. Զբոսաշրջության առաջին շրջանը համարվում է՝
• ճանաչողական զբոսաշրջություն,
էլիտար զբոսաշրջություն,
• սիրողական զբոսաշրջություն:

3. Վերածննդի դարաշրջանում ճանապարհորդում էին միայն՝
• գյուղական համայնքի ներկայացուցիչները,
հարուստ վերնախավը,
• զինվորականները:
4. Հյուրանոցները փոխարինեցին՝
հյուրերի սենյակներին,
• ճաշասենյակներին,
• ննջասենյակներին:
5. 1-ին խմբային զբոսաշրջությունը կազմակերպել է՝
• Ֆերնան Մագելանը,
Թոմաս Կուկը,
• Վասկո դա Գաման:
6. 1-ին զբոսաշրջային գործակալությունը հիմնվել է
Լեսթերում,
• Բեռլինում,
• Լոնդոնում:
7. Թոմաս Կուկի ճանապարհորդությանը մասնակցելու պահանջն էր՝
• ծխախոտ չօգտագործելը,
ալկոհոլ չօգտագործելը,
• թղթախաղով չզբաղվելը:
8. Զբոսաշրջության 4-րդ շրջանը համարվում է՝
• վերածննդի շրջան,

ժամանակակից շրջան,
• անտիկ շրջան:
9. Ծառայությունը՝
• կարելի է չափել,
• կարելի է պահպանել,
կարելի է գնահատել:
10. Զբոսաշրջային օպերատորը՝
• գովազդային գործակալ է,
տնտեսվարող սուբյեկտ է,
• գիտական աշխատող է:
11. Զբոսաշրջային սուբյեկտը՝ զբոսաշրջիկը, բազմազան պահանջ-
մունքների՝
• ստեղծողն է,
սպառողն է,

• կազմակերպողն է:
12. Զանգվածային շուկայի զբոսաշրջային օպերատորները վաճառում են՝

հանրաճանաչ հանգստավայրերի զբոսաշրջային փաթեթներ,

• էկոլոգիական զբոսաշրջության զբոսաշրջային փաթեթներ,
• էքստրեմալ զբոսաշրջության զբոսաշրջային փաթեթներ:
13. Զբոսաշրջային ծառայությունների փաթեթների ձևավորումը, զար-

գացումը և իրականացումը ապահովում են՝
• առևտրային միությունները,
• արդյունաբերական ձեռնարկությունները, • զբոսաշրջային ընկերությունները:

14. Հյուրանոցային գործում օժանդակ ծառայությունները կախված են՝

հյուրանոցի կարգից,
• հյուրանոցի մեծությունից, • հյուրերի քանակից:

15. Օժանդակ ծառայությունները՝

• վնասում են հյուրանոցի հեղինակությանը,
հյուրանոցին բերում են հավելյալ եկամուտ,
• խանգարում են հյուրերի հանգտի կազմակերպմանը:

Реклама

Диалог администратора гостиницы с клиентом на русском

Администратор: Добро пожаловать в гостиницу «Континенталь». Чем я могу Вам помочь?
Клиенты: Мы бы хотели заселиться. У нас с дочерью забронирован номер.
Регистратор: Как Вас зовут?
Клиенты: Анна Иванова и Наталья Иванова.
Администратор: Да, госпожа Иванова. Для Вас забронирован двухместный номер на 2 ночи, верно?
Клиент: Да, все верно.
Регистратор: Пожалуйста, заполните регистрационную форму. Спасибо. Также нам необходимо увидеть документы, удостоверяющие Вашу личность и личность Вашей дочери.
Клиент: Да, конечно.
Регистратор: Спасибо. Ваш номер 234. Вот ваш ключ. Приятного пребывания в гостинице «Контененталь». Вам нужна помощь с багажом?
Клиент: Нет, спасибо, у нас только один чемодан. Мы справимся сами.

Вариант 2 диалога на русском между администратором и клиентом гостиницы

Администратор: Здравствуйте! Рады видеть Вас в отеле «Айсберг»! Чем могу Вам помочь?
Клиент: Здравствуйте! У меня забронирован номер на фамилию Иванов.
Администратор: Прекрасно. Могу я взглянуть на Ваше удостоверение личности, господин Иванов?
Клиент: Конечно. Одну минуту, я достану его из бумажника.
Администратор: Спасибо. На Ваше имя был забронирован номер экономического класса на 4 ночи с 11 марта. Всё верно?
Клиент: Да.
Администратор: Вы предпочитаете произвести расчет наличными или кредитной картой?
Клиент: Я бы хотел заплатить кредитной картой.
Администратор: Отлично, Спасибо. Ваш номер 12, первый этаж, большая двуспальная кровать. Подойдет?
Клиент: Да, всё прекрасно.
Администратор: Очень хорошо. Вот ключ от вашего номера. Если вам что-нибудь понадобится, наберите 0.

Հայոց դիմելաձևերը

Հայոց մեջ առաջին անգամ պարոնը գործածվել է Կիլիկյան Հայաստանում: Նշանակել է «իշխան, մեծավոր»: Առաջացել է ֆրանսերեն բարոն «իշխանավոր» բառից, որը գալիս է գերմաներեն բարո «ազատ մարդ» նշանակությունից:

Արևմտահայերը հետագայում գրել են պարոն, որ կարդան բարոն: Մենք հիմա պարոն գրում, պարոն արտասանում ենք: Հարց է առաջանում՝ ինչու՞, երբ մենք ունենք մի քանի հիանալի բառ: Դրանցից առաջինը տիար բառն է:

Տիար, տեր, տիկին

Տի+այր, տի+կին

Տիար բառը ծագում է տիայր կամ տէայր ձևից, որը կազմված է տէ — մեծ և այր — մարդ բառերից: Այսինքն՝ «մեծ մարդ»: Հետագայում տիայր-ի յ-ն ընկել է, և ստացվել է տիար հիանալի դիմելաձևը, որը թե՛ հնչողությամբ, թե՛ ստուգաբանորեն խիստ հայեցի է և հանձնարարելի:
Ընդ որում, այս բառը ժամանակին հաստատել է տերմինաբանական կոմիտեն, հետագայում՝ նաև լեզվի պետական տեսչության Հայերենի բարձրագույն խորհուրդը:
Տիայր-ի հնչյունափոխված մեկ այլ ձևն է տէր-ը:
Այստեղ միանգամից ասենք նաև տիկին բառի մասին, որը, նախորդի նմանությամբ, նշանակում է «մեծ կին»:
Այժմ տեր-ը դարձել է միայն հոգևոր դասի ներկայացուցիչներին դիմելու ձև:

Ընկեր

Ընդ+կեր

Մյուս հիանալի դիմելաձևը ընկեր բառն է, որը հիմա, ցավոք, կիրառվում է միայն մի շերտի կողմից: Ըստ Հր. Աճառյանի՝ առաջացել է ընդ կեր «միասին ուտող, հացակից, ճաշակից» ձևից: Ինչպես ընտիր-ը՝ «ընդ դիր» ձևից և այլն: Կա նաև «միասին գործող, գործակից» մեկնաբանությունը: Ինչ էլ լինի՝ ընկեր բառը

մնում է հիանալի դիմելաձև:

Եղբայր

Հաջորդ դիմելաձևը, որն այժմ բավականին տարածում է գտնում և շատ խրախուսելի է, եղբայր ձևն է: Դուք, իհարկե, հիշում եք եղբայր բառի ծագումնաբանությունը: Հիշում եք, թե ինչպես ռուսերեն բրատ, հայերեն եղբայր բառերը ծագել են նախալեզվի բհրատեր բառից:
Եղբայր-ից ստացվել է աղբայր – աղբեր – աղբար – ախբեր – ախպեր: Ահա թե որտեղից է ախպար-ը: Իսկ ախպեր-ից՝ ապեր, ապե և ապ: Այսինքն՝ ապ-ը նույն եղբայր բառի կրճատված ձևն է:

հորեղբայր

Հաջորդը հորեղբայր-ն է, որն իր երկարության պատճառով կարծեք թե չի դառնում հաճախ գործածվող դիմելաձև: Փոխարենը մեր լեզու մուտք է գործում հոպարը, որը հորեղբայր-ի հնչյունափոխված ձևն է: Թող մուտք գործի, ինչ կա որ: Ձյաձյա-ից, ձաձա-ից, դյադյա-ից, դյադ-ից հաստատ որ լավն է:

քեռի

Եթե խոսք բացվեց ձյաձյա-ի մասին, նշենք նաև քեռի դիմելաձևը: Կարծիք կա, որ առաջացել է քույր բառի սեռական հոլովից՝ քեռ: Ինչպես, օրինակ, քեռայրը, որը նշանակում է «քրոջ մարդ, ամուսին»: Քեռի-ն, որպես դիմելաձև, հայերենին խորթ պատճենում է, ռուսերենից եկող, այդ պատճառով էլ չի մտնում մեր լեզվի շատ գործածական շերտի մեջ:

հարգելի
Որոշ շրջաններում կիրառում են հարգելի դիմելաձևը: Հարգելի-ն առաջացել է արգ պարզ արմատից, որ նշանակում է «պատվական»:

մեծարգո

Ունենք մեծարգո, այսինքն՝ «մեծապատիվ», անարգ՝ «նվաստ, ստորին»:

Մի քանի խոսք էլ կանանց դիմելաձևերի մասին:

Տիկին բառի մասին արդեն խոսեցինք: Այսօր, ցավալիորեն, մեր լեզվում տիկին բառի փոխարեն արմատացել է մի ժարգոնային անճոռնի բառ՝ տյոտյա, (տոտա, ծյոծյա), որը, ինչպես ասացինք նախորդ զրույցներում, նշանակում է

«տատիկ»:

օրիորդ

Ունենք օրիորդ գեղեցիկ բառը՝ «կույս աղջիկ» նշանակությամբ, կամ, ավելի լայն իմաստով՝ «ընդհանրապես կին»: Կարծիք կա, որ առաջացել է շումերերեն օար «էգ» բառից, կամ ուրարտերեն «տեր» նշանակությունից:

Մորաքույր դիմելաձևը նույնպես դուրս չմղեց օտար ծյոծյա-ին: Երկար է, կարճացնում են, դառնում է մորքուր կամ մոքիր, որոնք արդեն ծաղրական իմաստ են ձեռք բերել:

Մայրիկ բառը մնում է անգերազանցելի ծեր կանանց դիմելու համար, ինչպես որ հայրիկ—ը՝ տարիքով տղամարդկանց:

Մյուս դիմելաձևը աղջիկ-ն է: Աղջիկ բառը առաջացել է աղիջ կամ աղիճ բառից, նշանակում է «կույս, մանկամարդ կին, դուստր, դիցուհի»: Հետաքրքիր է, որ կոչական ձևը՝ աղջի, ախչի, լայն տարածում ունի, բայց համարվում է ոչ հանձնարարելի: Դա, ամենայն հավանականությամբ, երկրորդ նշանակությունից է գալիս, որ է՝ «անբարո»:
Այդպես է նաև վրացերենում, թուրքերենում, ֆրանսերենում, երբ աղջիկ բառի երկրորդ իմաստն «անբարո կին»-ն է: Ժողովրդական ստուգաբանությամբ՝ Ադամը կենդանիների մեջ երբ չգտավ կին, գոչեց. «Ա՛հ, չիք», ասել կուզեր՝ աղջիկ: Եվ աստված ստեղծեց Եվային:
Իհարկե, կան նաև բարբառային դիմելաձևեր՝

նան, նանի, անա, որոնք գալիս են շատ հին լեզվաշերտից:
Վերջում ավելացնենք մի քանի բարբառային դիմելաձևեր, որոնք կրճատվել են գոյականներից:

Ծո՝ արական կոչական ձայնարկություն: Վրացերեն ծուլի՝ «տղա» բառից: Նույնն են՝ ձո, ձա:
Ատա, ադա կամ արա՝ կրճատված է այ տղա ձևից. այ տղա – այ տա – ատա: Իսկ տ-ն ր հաճախ է դառնում: Չնայած կարծիք կա, որ արա դիմելաձևը գալիս է Արա աստծու պաշտամունքից:
ՎԱՍ

Հայկական միջնադարյան ճարտարապետության նշանավոր հուշարձան, վանական համալիր:
Գտնվում է Գորիս քաղաքից 20 կմ հարավ-արևմուտք Տաթև գյուղի մոտ: 8-րդ դարի վերջերից դարձել է Սյունյաց եպիսկոպոսության աթոռանիստը: 906թ. կառուցվել է Պողոս Պետրոս մայր տաճարը, 1067թ. սբ Աստվածածին դամբարան-եկեղեցին, 1295թ. սբ Գրիգոր եկեղեցին, 1787թ. Գրիգոր Տաթևացու դամբարանը:
Այս հիմնական կառույցներից զատ, 20-րդ դարի վերջում վանքի տարածքում և շրջակայքում այլ շինարարական և վերականգնողական աշխատանքներ էր իրականացվել: Ներկայումս վանքը վերականգնված է և Սյունյաց թեմի կենտրոնն է: 1390-1435թթ. Տաթևի վանքում գործել է Տաթևի նշանավոր համալսարանը և մանրանկարչության ու գրչության դպրոցը:
Վանքն ունեցել է խաշոր մատենադարան, որտեղ պահում էին շուրջ 10 հազար ձեռագիր մատյաններ: Վանքին հարկ է վճարել 10 գավառի 264 գյուղ:

Տաթևի Մեծ անապատ

Տաթևի անապատը գտնվում է Որոտան գետի աջ ափին, «Սատանի» կամուրջի մոտ, Տաթևի վանքի հարավ-արևմտյան կողմում, Տաթևի ձորի և Որոտանի միախառնվելու տեղում։ Այն կառուցվել է 1613թ և հանդիսանում էր XVIIդ. նշանավոր կրոնական կենտրոն: Ուներ բարձր տիպի դպրոց, կուսանոց: Եղել է գրչության հայտնի կենտրոն՝ վանքի անվանի գործիչներից է ծաղկող Հակոբ Շոռոթեցին: 1660թ. այստեղ է փոխադրվել 1658թ. երկրաշարժից կործանված Հարանց անապատի միաբանությունը: Տաթևի մեծ անապատը շրջապատված է բարձր ուղղանկյուն պարիսպներով։ Անապատի միակ եկեղեցին գտնվում է հարավ-արևմտյան մասում՝ սրբատաշ բազալտից շինված Ս.Աստվածածին եռանավ բազիլիկը, որին արևմուտքից կից է գավիթ-սրահը (կառուցել է Մելիք Եգանը, 1743թ.), հյուսիսից՝ Տաթևի մեծ անապատի հիմնադիր վանահայր Արիստակեսի (մահացած 1669թ.) գմբեթավոր մատուռ-դամբարանը։ Եկեղեցուց արևելք գտնվում է աղբյուրը, դեպի հարավ՝ սեղանատունը խոհանոցով, արևմտյան և հյուսիսային պարիսպներին կից՝ բնակելի խցերը։ Բակում կանգուն է բնակելի սենյակների մի այլ խումբ՝ L-աձև ընդհանուր հատակագծով։ Հարավային կողմում սեղանաձև հատակագծով օժանդակ մասն է։ Տաթևի Մեծ Անապատը ուշ միջնադարի հայկական հոգևոր ճարտարապետության արժեքավոր համալիրներից է։ Այն ռազմական նշանակություն է ունեցել XVIIIդ. Դավիթ Բեկի կազմակերպած ազատագրական պայքարի ժամանակ։

Վահանավանք

10-11-րդ դարերում հայկական ճարտարապետական հուշարձան, վանական համալիր: Սյունիքի իշխանության, ապա թագավորության հոգևոր կենտրոններից: Գտնվում է Կապանից 3 կմ հյուսիս-արևմուտք, Ողջի գետի աջ ափի գեղատեսիլ անտառապատ լեռնալանջին:
Հիմնադրվել է Սյունիքի Ձագիկ իշխանի որդի Վահանի կողմից, որի անունով էլ կոչվեց:
Հուշարձանախմբի ամենահին կառույցը Վահան իշխանի կողմից 911թ. կառուցված սբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին է: Այն մեկ զույգ մույթերով գմեթավոր դահլիճի տիպի, գլխավոր խորանով և զույգ ավանդատներով կառույց է:
Հետագայում Վահան իշխանի եղբորորդի Վահանը եկեղեցու արևմտյան կողմում կառուցել է կամարակապ թաղածածկ գավիթ և սյունասրահ, որը ձգվում է եկեղեցու և գավիթի հարավային երկարությամբ: Այստեղ են թաղված Սյունիքի թագավորներն ու իշխանները:
1086թ. Սյունյաց թագուհի Շահանդուխտը և նրա քույր Կատան կառուցել են վանքի հարավային մուտքը, իսկ նրա լայնաթռիչք թաղի վրա սբ Աստվածածին դամբարան եկեղեցին ու գավիթը: Վահանավանքում կան այլ շինություններ ու տնտեսական կառույցներ, աղբյուրներ, արձանագրություններ, խաչքարեր ու տապանաքարեր, որոնք թվագրում են 10-ից 11-րդ դարերով:

Զորաց քարեր (Քարահունջ)

Քարահունջ, “Զորաց քարեր”, հնավայրը գտնվում է Սիսիան քաղաքից 3 կմ հյուսիս-արևելք, Երևան-Մեղրի մայրուղու աջ մասում:
Ըստ ակադեմիկոս Պարիս Հերունու այս հնավայրում մեր թվարկությունից 7500 տարի առաջ եղել է Արաստծո սրբավայրը և ստղադիտարանը: Հնագիտական պեղումների ընթացքում այստեղ բացվել է մ.թ.ա. 3-րդ — 1-ին հազարամյակների դամբարաններ: Պահպանվել են բնակելի տների և այլ շինությունների հետքեր: Հնավայրը շատ նմանություններ ունի արևմտաեվրոպական մեգալիթյան կառույցների, մասնավորապես, անգլիական Սթոունհենջի (Քարահունջ) հետ: Քարահունջը զբաղեցնում է հսկայական տարածք և պեղումներին այստեղ դեռ շատ անակնկալներ կարող են մատուցել:

Վերիշեն

Վերիշենը Սյունիքի հնագույն բնակավայրերից է:
Գյուղի տարածքում կան հնագույն դամբարաններ (մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակ), 4-5-րդ դարերի եկեղեցի, 10-20-րդ դարերի քարայր կացարաններ, 1509թ. խաչքար, 17-18-րդ դարերի եկեղեցի:
Վերիշենի նշանավոր հուշարձաններից է 4-5-րդ դարերում կառուցված սբ Հռիփսիմե եկեղեցին: Նկարում՝ սբ Հռիփսիմե եկեղեցի (IV-V դար)
Միանավ, բազիլիկ, խիստ ձգված համաչափություններով, դահլիճի երկայնական պատերին հնգական կամարակապ որմնախորշերով, կիսաշրջանաձև խորանով եկեղեցին այս տիպի հուշարձաններից ամենախոշորն է: Եկեղեցու երկարությունը 23.3 մ է: 1621թ. եկեղեցին հիմնովին վերակառուցվել է: Պահպանվել է այդ մասին պատմող արձանագրությունը: Վերիշենի նորակնունք եկեղեցին կառուցվել է 17-18-րդ դարերում:

Բղենո Նորավանք

Բղենո նորավանքը 10-ից 11-րդ դարերի Սյունիքի ճարտարապետական նշանավոր հուշարձաններից է:
Գտնվում է Բարձրավան գյուղի մոտ, Որոտան գետի բարձրադիր անտառապատ ափին:
Վանքն ունեցել է գրչատուն և հռչակված է եղել իր վարպետ գրիչներով: Մեծ համբավ էր վայելում հատկապես Հովհաննես գրիչը, որի ընդօրինակած ու նկարազարդ ՙԷջմիածնի Ավետարանը՚ պահվում է Երևանի մատենադարանում: Վանքն ունեցել է մեծ կալվածքներ:
Ճարտարապետական հորինվածքի յուրօրինակությամբ ու բարձրարվեստ քանդակներով Բղենո նորավանքը դասվում է Հայաստանի եզակի հուշարձանների շարքին:
936թ. Ստեփանաս քահանան սպիտակ կրաքարից կառուցել է տալիս եկեղեցին, գավիթը, սրահն ու բորոտանոցը: 1056-66թթ. Սյունիքի Գորիգոր 1-ին թագավորի հրամանով կապտավուն բազալտից կառուցվել է մի նոր եկեղեցի:
Այն մեզ է հասել բազմաթիվ վերակառուցումներով ու ձևափոխումներով:
Եկեղեցին պայտաձև թաղով ծածկված դահլիճ է, հյուսիսային և հարավային պատերի կամարակապ զույգ բացվածքներով, մեծ լուսամուտով և քարախոշոր աբսիդով:
Հետագայում եկեղեցուն կից կառուցվել են երկու սենյակներ: Եկեղեցու շքամուտքը արևմուտքից է, պսակված քանդակազարդ համապատկերով: Կապտագույն քարատախտակների վրա պատկերված են եղել Քրիստոսի կյանքը ներկայացնող բարձրաքանդակներ:
Բղենո Նորավանքը հիմնովին վերանորոգվել է 1957-1962թթ.:

Անգեղակոթ

Անգեղակոթը Սյունիքի հնագույն բնակավայրերից է: Այն հարուստ է հնագիտական հուշարձաններով սկսած քարեդարյան հնագույն քարայր բնակատեղից մինչև մեր օրերը:
Դրանից հատկապես նշանավոր են «Վարդան Զորավար» սրբավայրը, որտեղ ըստ ավանդության 451թ. կանգ են առել ճակատամարտից վերադառցող հոգնաբեկ հայ զինվորները:
Անգեղակոթը հարուստ է 9-19-րդ դարերի գեղաքանդակ խաչքարերով ու տապանքարերով, կոթողներով ու մոտ մեկ տասնյակ եկեղեցիներով:
Դրանից նշանավոր են սբ Ստեփանոս կամ Պատիկ, սբ Հազարափրկիչ, սբ Վարդան, սբ Աստվածածին, ծաղկի Սուրբ, Սառենց Սուրբ եկեղեցիներն ու մատուռները: Ուշ միջնադարում Անգեղակոթը Մելիք Սաֆրազյանների մելիքության կենտրոնն էր: 1699թ. Իսրայել Օրու նախաձեռնությամբ Մելիք Սաֆրազի դղյակում հրավիրվել է Անգեղակոթի հայտնի ժողովը:

Աղիտուի մահարձան

7-րդ դարի հայկական միջնադարյան ճարտարապետական հուշարձան: Գտնվում է Սիսիան քաղաքից 4 կմ արևելք, Աղիտու գյուղի կենտրոնում: Ըստ ավանդության մահարձանը կանգնեցվել է թշնամիների դեմ կռվում զոհված երկու իշխանազուն եղբայրների հիշատակին: Այն եռահարկ կառույց է: Առաջին հարկաբաժինը սրբատաշ երանգավոր քարերից կառուցված երկու կամարակապ խորշերով ու հարթ ծածկով սրահ է, որի տակ ամփոփված են զոհվածների աճյունները: Հարթակի կենտրոնական մասում բարձրանում են ուղղանկյուն մույթերի և ութանիստ սյան վրա հենված ճոխ զարդաքանդակներով պսակված եռամաս կամարաշարքը: Մահարձանի շրջակայքը հարուստ է հնագիտական հուշարձաններով, որոնք վկայում են, որ այստեղ հեթ

Մոլականներ

Մոլոկաններին բնորոշ արտաքինով տղամարդ

Մոլոկաններ- ռուսական կրոնական շարժում է, որ առաջացել է 18-րդ դարի երկրորդ կեսին, Տամբովի գավառում։ Մոլոկանների կրոնական ուղղությունը առաջացել է դուխոբորների աղանդից : Կրոնական ուղղության հիմնադիրն է Սիմոն Ուկլեինը: «Մոլոկան» անունը տրվել է դեռ 1765 թվականին: Անվանումը կապում են ավետարանական «հոգևոր կաթի» (словесное молоко)՝ իրենց քարոզած Հիսուս Քրիստոսի ճշմարիտ ուսմունքի, ինչպես նաև պասի օրերին կաթ խմելու սովորույթի հետ։ Մոլոկանները իրենց «Հոգևոր քրիստոնյաներ» են անվանում և իրենց ընդունած մոլոկան անունը բացատրում են նրանով, որ իրենց դավանած վարդապետությունը այն օգտագործվող կաթն է, որի մասին խոսվում է Սուրբ Գրքի մեջ: Մոլոկանների կարծիքով հավատի ուսուցման միակ ճիշտ աղբյուրը կարող է լինել Սուրբ գրքի Հին և Նոր կտակարանները: Նրանք չեն ընդունում, որ կան ուրիշ քահանաներ, քանզի կա միայն մեկ քահանա՝ Հիսուս Քրիստոսը, իսկ բոլոր մարդիկ քույր և եղբայրներ են և հավասար միմյանց: Աղոթելիս չեն խաչակնքվում, և չեն ընդունում մկրտությունը: Մոլականները ռուսների էթնիկական խումբ են, ովքեր մերժում են ուղղափառ եկեղեցին ու ծիսակատարությունները, ունեն իրենց ավանդույթներն ու սովորույթները և այլն։ Ցարիզմի օրոք հալածվում էին, որի հետևանքով մոլոկանները մեծ խմբերով գաղթեցին Կանադա, ինչպես նաև Հարավային Կովկաս։ Հայաստանում մոլոկանները հիմնականում ապրում են Լոռու մարզում, մասնավորպես՝ Տաշիր քաղաքում, կամ ինչպես տեղաբնիկներն են հիշում, Կալինինո, իսկ ավեի վաղ՝ Վորոնցովկա, Ֆիալետովո գյուղում ինչպես նաև Գեղարքունիքի մարզի Ճամբարակ քաղաքում: Անկախությունից հետո սկսվեց մոլոկանների արտագաղթ դեպի Ռուսաստան, որի հետևանքով նրանց թիվը Հայաստանում զգալիորեն պակասեց։

Մոլոկանների կյանքն ու կենցաղը

Մոլոկանների սենյակը

Մոլոկան տղամարդկանց հանդերձանքը

Յուրաքանչյուր մոլոկանի տուն ունի բավականին ընդարձակ գավիթ, ուր գտնվում է բաղնիքը, ախոռը, խոտանոցը և շտեմարանը: Բնակարանը բաղկացած է երկու սենյակներից, որոնց դռները բացվում են նախասենյակների մեջ: Սենյակները հիմնականում քառանկյունի են լինում: Հատակն ու առաստաղը տախտակից է, բայց ոչ երբեք ներկված: Սովորաբար սենյակներից մեկում լինում է երկար ռուսական փուռ, մյուս սենյակները տաքացվում են թիթեղյա վառարաններով: Սենյակի պատերին կից ձգվում են նեղ և երկար նստարաններ, իսկ անկյուններում փայտե պահարաններ, մի քանի նեղ և երկար նստարաններ մոտեցնելով կազմվում է մոլոկանի մահճակալը, սենյակի անկյունում սովորաբար դրված է լինում հասարակ փայտե սեղանը, որի վրա հասարակ փոքրիկ հասարակ լամպ է լինում, կողքերին մի քանի աթոռ, տները քարաշեն են, կտուրը՝ եռանկյունաձև, կղմինդրով ծածկված, տան երկու կողմերը կան փոքր պատշգամբներ: Նրանց ուտելիքի գլխավոր մասն է կազմում թեյը, կաթը, կարտոֆիլը: Մոլոկանները շատ են սիրում թեյ: Եվ այն պատրաստման հատուկ եղանակ ունեն ինքնաեռի մեջ:

Տարբերվում է նաև մոլոկանների հանդերձանքը՝ տղամարդիկ կարմիր կամ կապույտ չթից կարված շապիկ են հագնում, որի փեշերը թողնում են անդրավարտիքի վրա, ոչ թե դնում անդրավարտիքի տակ, ինչպես տարածված է տղամարդկանցից շատերի մոտ: Թևերը երկար են կոճկվում են դաստակի մոտ: Անդրավարտիքը կարում են չթից կամ իրենց պատրաստած կտավից, ծայրերը դնում են կոշիկների մեջ, որը հասնում է մինչև ծնկները: Շապիկի վրայից հագնում են ժիլետկա, որը անթև է և կրծքի վրա ամբողջովին կոճկվում է: Աշխատելիս սովորաբար ճիլետով կամ միայն մի շապիկով են մնում, այս դեպքում գոտի են կապում: Ժիլետի վրայից հագնում են պադդեովկա, որը կարվում է շվեդական կիսամահուդից, իջնում է մինչև ծնկները՝ մեջքի վրա փոքր-ինչ սեղմելով: Երկու կողքերին կա մի գրպան, կոճկվում է մի կողմի վրա և վզի մոտ օձիքը հետ է ծալված: Գլխին դնում են կարտուզ կոչվող գլխարկ, որն ունի լայն կզիրոկ, իսկ ձմեռը ցածր, կտորից կարած փափախ, որի վերին մասը թավշյա է լինում, ձմեռը ոմանք ոչխարի մորթուց կարած մուշտակ են հագնում: Հագնում են գուլպա և երկար վզով կոշիկներ:

Մոլոկան կանանց հանդերձանքը

Կանանց շապիկը կարում են բացարձակապես կարմիր չթից, իջնում է մինչև ոտքերը, սրա վրայից հագնում են կիսաշրջազգեստ բամազյա կտորից: Կիսաշրջազգեշտի վրայից հագնում են սարաֆան, որ մեջքի վրա սեղմելով բարձրանում է մինչև կուրծքը: Երկու ժապավեն ուսերի վրայով անցնելով պահում են այս հանդերցը: Սարաֆանի վրա կապում են կարմիր չթից գոգնոց և հագնում կոֆտա, որ հասնում է մինչև մեջքը, երկար թևեր ունի և կրծքի վրա կոճկվում է: Ձմեռը այս բոլորի վրայից հագնում են արխալուղ, սև կամ կապտագույն
կտորից և բամբակից իջնում է մինչև ծնկները: Աջ կողմոմ կա մի գրպան: Աղջիկները գլխին միայն կարմիր յայլուխ են կապում, իսկ կանայք նախ մի յայլուխ եռանկյունաձև ծալում են, ճակատի վրայով անցկացնում կապում են ծոծրակին և ապա մի ուրիշն էլ ձգում վրայից և կապում վզի տակ: Հագնում են կիսկոշիկներ, ընդհանրապես կանանց շորերը կարճ են և գուլպաները երևում են։

Մոլականները ամուսնանում են տղաները՝ 19 տարեկանում, իսկ աղջիկները՝ 17 տարեկան, ամուսնացող զույգի տարիքային տարբերությունը հազվադեպ է մեծ լինում: Աղջիկ փախցնելու սովորություն նրանց մեջ չկա: Աղջկան ընտրում են տղայի ծնողները, սակայն հաշվի են առնում տղայի կարծիքը: Երբ որոշում են նշանել, տղայի ծնողները գնում են աղջկա ծնողների տուն, բայց այն ժամանակ, երբ աղջիկը տանը չի լինում և չի իմանում: Մինչև տուն մտնելը տղայի ծնողները աղջկա ծնողների տան դռան առաջ խաչում են ձեռքերը և շշնջում «Հայր Մերը»: Աղջկա ծնողները նախօրոք գիտեն նրանց այցի նպատակը, սակայն չեն ասում, մինչև բուն թեմային անցնելը սեղան են բացում, իսկ երբ վերջանում է թեյը նրանք նոր սկսում են խոսել գալու նպատակի մասին: Աղջկա համաձայնությունը ստանալաց հետո հայրերը միմյանց ձեռք են սեղմում, աղջկա մայրը տղայի մորը տալիս է մի ասեղնագործ թաշկինակ, իսկ տղայի հայրը աղջկա հորը տալիս հինգ ռուբլի: Մի քանի օր հետո աղջկա տանը խնամիները հավաքվում են և որոշվում է աղջկա գլխագինը, որը տատանվում է 50-120 ռուբլու մեջ: Իսկ որպես նշան տղայի վզին կապում են կարմիր թաշկինակ: Հետո երկու խնամիները գնում են քաղաք հարսանիքի պատրաստություն տեսնելու: Երբ բերում են հարսանեկան անհրաժեշտ պարագաները աղջիկը իր ընկերուհիների հետ միասին կարում են հարսանեկան շորը և «թագավորի» հագուստը: Հարսանիքի օրը փեսայի եղբայրը գալիս է տանելու «թագավորի» շորը: Հետո հավաքվում են բոլորով խնջույք կազմակերպում, որի ժամանակ միջնորդը հավաքում է մասնակիցներից հարսի և փեսայի նվերները: Սովորաբար հարսանեկան ծախսերը բոլորը անում է տղայի կողմը: Մալականները ապրում են մեծ գերդաստաններով:

Մոլոկանները ամուսնությունից հետո պետք է մորուք պահեն: Գերդաստանի իշխանությունը պատկանում է մեծ մորը, իսկ նրա մահից հետո` ավագ հարսին: Նրանք մոտ ամուսնալուծությունները չեն թույլատրվում: Միայն երբ կինը չի հարմարվում աամուսնական կյանքին, ծերերի խորհուրդը թույլ է տալիս նրա ամուսնուն ամուսնանալ այլ կնոջ հետ, սակայն նա պետք է իր առաջին կնոջը ապրուստի միջոցներ տա: Նրաց ծեսերի համաձայն` ծննդկան մայրը, եթե աղջիկ է ունեցել, 80 օր համարվում է պիղծ, իսկ տղա ունենալու դեպքում՝ 40 օր, նա չի կարող հաց թխել, կերակուր եփել, նրա հետ ոչ ոք բացի ամուսնուց ճաշելու իրավունք չունի: Երեխան պարտադիր պետք է տրվի այդ գերդաստանի անդամներից մեկի անունով:

ԶԲՈՍԱՇՐՋՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ԶԲՈՍԱՇՐՋԱՅԻՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ

Սույն օրենքը կարգավորում է Հայաստանի Հանրապետության զբոսաշրջության բնագավառին առնչվող հարաբերությունները և զբոսաշրջային գործունեության բնագավառում ծագող այն հարաբերությունները, որոնք ի հայտ են գալիս քաղաքացիների հանգստի, շրջագայության, ազատ տեղաշարժման իրավունքների իրականացման գործընթացում:

ՀԱՅՈՑ ԴԻՄԵԼԱՁԵՎԵՐԸ

Այս անգամ կանդրադառնանք մեր մեջ ընդունված և չընդունված դիմելաձևերին, կներկայացնենք դրանց ծագումը: Հետևությունները պետք է միասին անենք: Եվ այսպես, այսօր ամենատարածված դիմելաձևի՝ պարոնի մասին:
Պարոն
Հայոց մեջ առաջին անգամ պարոնը գործածվել է Կիլիկյան Հայաստանում: Նշանակել է «իշխան, մեծավոր»: Առաջացել է ֆրանսերեն բարոն «իշխանավոր» բառից, որը գալիս է գերմաներեն բարո «ազատ մարդ» նշանակությունից:
Արևմտահայերը հետագայում գրել են պարոն, որ կարդան բարոն: Մենք հիմա պարոն գրում, պարոն արտասանում ենք: Հարց է առաջանում՝ ինչու՞, երբ մենք ունենք մի քանի հիանալի բառ: Դրանցից առաջինը տիար բառն է:
Տիար, տեր, տիկին
Տի+այր, տի+կին
Տիար բառը ծագում է տիայր կամ տէայր ձևից, որը կազմված է տէ — մեծ և այր — մարդ բառերից: Այսինքն՝ «մեծ մարդ»: Հետագայում տիայր-ի յ-ն ընկել է, և ստացվել է տիար հիանալի դիմելաձևը, որը թե՛ հնչողությամբ, թե՛ ստուգաբանորեն խիստ հայեցի է և հանձնարարելի:
Ընդ որում, այս բառը ժամանակին հաստատել է տերմինաբանական կոմիտեն, հետագայում՝ նաև լեզվի պետական տեսչության Հայերենի բարձրագույն խորհուրդը:
Տիայր-ի հնչյունափոխված մեկ այլ ձևն է տէր-ը:
Այստեղ միանգամից ասենք նաև տիկին բառի մասին, որը, նախորդի նմանությամբ, նշանակում է «մեծ կին»:
Այժմ տեր-ը դարձել է միայն հոգևոր դասի ներկայացուցիչներին դիմելու ձև:

Ընկեր
Ընդ+կեր
Մյուս հիանալի դիմելաձևը ընկեր բառն է, որը հիմա, ցավոք, կիրառվում է միայն մի շերտի կողմից: Ըստ Հր. Աճառյանի՝ առաջացել է ընդ կեր «միասին ուտող, հացակից, ճաշակից» ձևից: Ինչպես ընտիր-ը՝ «ընդ դիր» ձևից և այլն: Կա նաև «միասին գործող, գործակից» մեկնաբանությունը: Ինչ էլ լինի՝ ընկեր բառը մնում է հիանալի դիմելաձև:

Եղբայր
Հաջորդ դիմելաձևը, որն այժմ բավականին տարածում է գտնում և շատ խրախուսելի է, եղբայր ձևն է: Դուք, իհարկե, հիշում եք եղբայր բառի ծագումնաբանությունը: Հիշում եք, թե ինչպես ռուսերեն բրատ, հայերեն եղբայր բառերը ծագել են նախալեզվի բհրատեր բառից:
Եղբայր-ից ստացվել է աղբայր – աղբեր – աղբար – ախբեր – ախպեր: Ահա թե որտեղից է ախպար-ը: Իսկ ախպեր-ից՝ ապեր, ապե և ապ: Այսինքն՝ ապ-ը նույն եղբայր բառի կրճատված ձևն է:

հորեղբայր
Հաջորդը հորեղբայր-ն է, որն իր երկարության պատճառով կարծեք թե չի դառնում հաճախ գործածվող դիմելաձև: Փոխարենը մեր լեզու մուտք է գործում հոպարը, որը հորեղբայր-ի հնչյունափոխված ձևն է: Թող մուտք գործի, ինչ կա որ: Ձյաձյա-ից, ձաձա-ից, դյադյա-ից, դյադ-ից հաստատ որ լավն է:
քեռի
Եթե խոսք բացվեց ձյաձյա-ի մասին, նշենք նաև քեռի դիմելաձևը: Կարծիք կա, որ առաջացել է քույր բառի սեռական հոլովից՝ քեռ: Ինչպես, օրինակ, քեռայրը, որը նշանակում է «քրոջ մարդ, ամուսին»: Քեռի-ն, որպես դիմելաձև, հայերենին խորթ պատճենում է, ռուսերենից եկող, այդ պատճառով էլ չի մտնում մեր լեզվի շատ գործածական շերտի մեջ:
հարգելի
Որոշ շրջաններում կիրառում են հարգելի դիմելաձևը: Հարգելի-ն առաջացել է արգ պարզ արմատից, որ նշանակում է «պատվական»:

մեծարգո
Ունենք մեծարգո, այսինքն՝ «մեծապատիվ», անարգ՝ «նվաստ, ստորին»:

Մի քանի խոսք էլ կանանց դիմելաձևերի մասին:
Տիկին բառի մասին արդեն խոսեցինք: Այսօր, ցավալիորեն, մեր լեզվում տիկին բառի փոխարեն արմատացել է մի ժարգոնային անճոռնի բառ՝ տյոտյա, (տոտա, ծյոծյա), որը, ինչպես ասացինք նախորդ զրույցներում, նշանակում է «տատիկ»:

օրիորդ
Ունենք օրիորդ գեղեցիկ բառը՝ «կույս աղջիկ» նշանակությամբ, կամ, ավելի լայն իմաստով՝ «ընդհանրապես կին»: Կարծիք կա, որ առաջացել է շումերերեն օար «էգ» բառից, կամ ուրարտերեն «տեր» նշանակությունից:

Մորաքույր դիմելաձևը նույնպես դուրս չմղեց օտար ծյոծյա-ին: Երկար է, կարճացնում են, դառնում է մորքուր կամ մոքիր, որոնք արդեն ծաղրական իմաստ են ձեռք բերել:

Մայրիկ բառը մնում է անգերազանցելի ծեր կանանց դիմելու համար, ինչպես որ հայրիկ-ը՝ տարիքով տղամարդկանց:

Մյուս դիմելաձևը աղջիկ-ն է: Աղջիկ բառը առաջացել է աղիջ կամ աղիճ բառից, նշանակում է «կույս, մանկամարդ կին, դուստր, դիցուհի»: Հետաքրքիր է, որ կոչական ձևը՝ աղջի, ախչի, լայն տարածում ունի, բայց համարվում է ոչ հանձնարարելի: Դա, ամենայն հավանականությամբ, երկրորդ նշանակությունից է գալիս, որ է՝ «անբարո»:
Այդպես է նաև վրացերենում, թուրքերենում, ֆրանսերենում, երբ աղջիկ բառի երկրորդ իմաստն «անբարո կին»-ն է: Ժողովրդական ստուգաբանությամբ՝ Ադամը կենդանիների մեջ երբ չգտավ կին, գոչեց. «Ա՛հ, չիք», ասել կուզեր՝ աղջիկ: Եվ աստված ստեղծեց Եվային:
Իհարկե, կան նաև բարբառային դիմելաձևեր՝
նան, նանի, անա, որոնք գալիս են շատ հին լեզվաշերտից:
Վերջում ավելացնենք մի քանի բարբառային դիմելաձևեր, որոնք կրճատվել են գոյականներից:
Ծո՝ արական կոչական ձայնարկություն:
Վրացերեն ծուլի՝ «տղա» բառից: Նույնն են՝ ձո, ձա:
Ատա, ադա կամ արա՝ կրճատված է այ տղա ձևից. այ տղա – այ տա – ատա: Իսկ տ-ն ր հաճախ է դառնում: Չնայած կարծիք կա, որ արա դիմելաձևը գալիս է Արա աստծու պաշտամունքից:
ՎԱՍ

Лорис малагуцци

У ребенка
сто языков,
сто рук,
сто мыслей,
сто способов думать,
играть и говорить.
Сто способов слушать,
восхищаться,
любить.
Сто радостных чувств,
чтобы петь и понимать
сто миров,
чтобы совершать открытия.

У ребенка
сто языков,
но у него крадут
девяносто девять из них.
Школа и культура
отделяют голову от тела.
Они учат:
думать без рук,
делать без головы,
слушать молча,
понимать без радости,
а любить и восторгаться
только на Пасху и Рождество.
Они учат:
открывать уже существующий мир,
а девяносто девять из ста миров крадут.
Они учат:
игра и труд,
реальность и фантазия,
наука и воображение,
небо и земля,
разум и мечты —
вещи, несовместимые друг с другом.

В общем, учат,
что нет никакой сотни.
Ребенок говорит: сотня есть.

Նորաբանություն

Նորաբանություն, լեզվի մեջ երևան եկած և դեռ քաղաքացիության իրավունք չստացած նոր բառեր, իմաստներ, դարձվածքային միավորներ, ինչպես նաև ոճական ու քերականական իրողություններ։ Լեզվի զարգացման յուրաքանչյուր փուլում գործածվող այն բոլոր նոր բառերը, որ կազմվում են նոր հասկացություն արտահայտելու կամ նոր առարկա, երևույթ, հատկանիշ նշանակելու համար։

Այսօրվա հայերենը

Հասցեական

Մարդկանց որոշակի խմբի ուղղված կամ վերաբերող:

Պետք է հասկանալ, թե այդ ընդհանուր գործընթացի մեջ ինչ հասցեական գործողություններ և ծրագրեր կարող ենք իրականացնել:

Անհրաժեշտ է, որ մարդկանց տրվող աջակցությունը լինի առավել հասցեական և թափանցիկ:

Հաճախորդներին գոհացնելու համար պետք է անել հասցեական առաջարկներ:

Անհրաժեշտ գործողություններ են կատարվում սոցիալական պաշտպանությունը հասցեական դարձնելու համար:

Ապրումակցել

Ուրիշի զգացմունքները, ապրումները, հույզերը, հոգեվիճակը հասկանալը և զգալն է, մարդու դրության մեջ մտնելը, սրտակցելը։

Ընթերցանությունը հնարավորություն է տալիս ապրումակցելու գրքի հերոսին։

Մարդակենտրոն

Քաղաքականություն, որի կենտրոնը, առանցքը մարդն է

Վերածննդի փիլիսոփայությունն ունի մարդակենտրոն բնույթ:
Միջազգային կազմակերպության այդ փաստաթղթում ամրագրված սկզբունքները մարդակենտրոն են:

Գործիքակազմ

Այն մեթոդների, գործողությունների և միջոցների ամբողջությունն է, որն օգտագործվում է որևէ խնդրի լուծման համար

Այս նախաձեռնությունը ավելի հարուստ գործիքակազմ է առաջարկում:

Հանդիպման ժամանակ ներկայացվեց գնահատման ծառայության գործիքակազմը:

Ընկերությունն ունի անհրաժեշտ գործիքակազմ խնդիրը լուծելու համար:

Դիմերես

Որևէ բանի՝ թղթադրամի, մետաղադրամի, շքանշանի ևն դիմահայաց երեսը։ Հականիշը՝ դարձերես։

Թողարկվել են հետևյալ ոսկե հուշամեդալները` «Հովհաննես Այվազովսկի-200» (դիմերեսին դրվագ է Հովհաննես Այվազովսկու «Իններորդ ալիք» կտավից)։

ՀՀ կենտրոնական բանկը շրջանառության մեջ է դրել «ԵՊՀ հիմնադրման 100-ամյակ» արծաթե հուշադրամ, որի դիմերեսին պատկերված է հատված հայ գիտնականներին նվիրված հուշասյունից։

Էսքիզների հեղինակներ՝ Վարդան Վարդանյան (դիմերես), Լուսինե Լալայան (դարձրես):

Դարձերես

Որևէ բանի հակառակ կողմը՝ շրջած երեսը, մյուս երեսը։

Հուշադրամների դարձերեսների կենտրոնում պատկերված են Էջմիածնի Մայր տաճարը, Գնդեվանքը և Նորավանքը:

Կրծքանշանը դարձերեսի կողմից համարակալված է։

Դուք պետք է հետևեք էջի դարձերեսի 8-րդ կետում տրված հրահանգներին, որպեսզի նպաստներ ստանալու իրավունք ունենաք։

Թեքահարթակ

Երկու տարբեր մակարդակներով հարթակներն իրար միացնող թեթևաթեք անցում, որը հեշտացնում է տարատեսակ սայլակների անարգել տեղաշարժը:

Կառուցվող թեքահարթակները միջազգային չափորոշիչներին համապատասխան են:

Տրամադրվում է թեքահարթակով ավտոմեքենա:

Բազմաթիվ նոր թեքահարթակներ են կառուցվել հենաշարժողական խնդիրներ ունեցող մարդկանց տեղաշարժն ապահովելու համար:

Թեքահարթակների բացակայությունը, անմատչելի մայթերը շարունակում են խնդիրներ ստեղծել տեղաշարժվելու ընթացքում:

Ցրիվ շարվածք

Շարվածքի տեսակ, երբ տառերը գրվում են իրարից հեռու՝ ց ր վ ա ծ, նրանց միջև լինում է ազատ տարածություն՝ բացատ։

Գործածվել են նույն տառատեսակի մեծատառերը, այլ տառատեսակներ և ցրիվ շարվածք։

Ցրիվ շարվածքի դեպքում «ու» տառի բաղադրիչները՝ «ո»-ն և «ւ»-ը, պետք է գրվեն իրարից հեռու։

Ուսումնասիրության մեջ դարձվածքները ներկայացված են ցրիվ շարվածքով:

Նստեցում

Մեկնելուց առաջ ուղևորների ներս թողնելն օդանավ, գնացք, նավ (և այլն) տեղեր զբաղեցնելու համար։

Օդանավակայանում հաշվառման ժամանակ տրվում է նստեցման կտրոն։

Փոխադրողը նստեցումը սովորաբար սկսում է թռիչքից 40 րոպե առաջ։

Ուղևորների նստեցումն ու իջեցումը թույլատրվում է սահմանված կանգառներում։

Լրաքաղ

Լրատվական տարբեր աղբյուրներից որոշակի սկզբունքով առանձնացված, քաղված լուրերի ամբողջություն։

Շուտով կգործի «Հայկական բլոգներից լրաքաղ» բաժինը:

Կայքն առաջարկում է սոցցանցային լրաքաղ։

Պարբերականը միջազգային իրադարձություններին անդրադառնում էր առավելապես լրաքաղի ձևով։

Հաջորդիվ

Որևէ երևույթի, իրադարձության, առհասարակ որևէ բանի հաջորդող՝ շարունակություն։

Օպերայի շենքին հարակից սրճարանները կփակվեն. ի՞նչ է լինելու հաջորդիվ։

Հաջորդիվ կլինի քննիչի միջնորդությունը։

Հաջորդիվ՝ մարտաֆիլմ։

Տեսազանգ

Տեսախցիկ ունեցող կապի սարքերով արված զանգ, որը զրուցակիցներին միմյանց տեսնելու հնարավորություն է տալիս: Տեսազանգը հնարավոր է իրականացնել համացանցային կապի միջոցով:

Տեսազանգի վճարը գանձվում է սովորական զանգի սակագներով:

Հայտնի բեմադրիչի հետ տեսազանգի ընթացքում լրագրողները բազմաթիվ հարցեր տվեցին:

Նեպալի իշխանությունները մեղադրում են բրիտանացի լեռնագնացին Էվերեստի գագաթից տեսազանգ կատարելու համար:

Ընկերությունը խոստացել է շտկել տեսազանգի ժամանակ առաջացող խնդիրները:

Պոչամբար

Հանքավայրին կից բնապահպանական կառույց է, որտեղ ամբարվում,

կուտակվում են հանքի շահագործումից առաջացած քիմիական թունավոր թափոնները (պոչանքը), հանքաջրերը:

Հայաստանում որոշ պոչամբարներ ամենավտանգավորների դասին են պատկանում:

Ի տարբերություն գյուղի բնակիչների՝ շատերը լավ չեն պատկերացնում պոչամբարի վնասները:

Պոչամբարները փակվում են՝ պատվելով հողային շերտով, որի վրա այնուհետև բուսականություն է աճեցվում:

Ըստ մասնագետների՝ պոչամբարի փլուզման կամ վթարի դեպքում հնարավոր չի լինի խուսափել աղետներից:

Հետահայաց

1. Հետ նայող, դեպի հետ ուղղված՝ դարձած,

2. Անցյալին նայող, անցյալը քննող։

Ֆիլմը ներկայացվել է «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնի «Հետահայաց ցուցադրություններ» ծրագրում։

Այսօր մեկնարկում է «Հետահայաց» նախագիծը, որն այսուհետև կգտնի և կներկայացնի պատմական այն իրադարձությունները, որոնք տարիներ առաջ եղել են մեր տեսադաշտում:

Հետահայաց դիտարկմամբ մենք ամեն ինչ շատ լավ ըմբռնում ենք, հասկանում։

Չափագրել

Չափերը որոշել և գրի առնել։ Որևէ կառույցի՝ հուշարձանի, պեղավայրի ևն չափերը գրի առնել։

Նախկինում ներքին որոշում է եղել թերի չափագրել իրենց պատկանող տարածքները։

Մասնագետները չափագրել և գույքագրել են բախումներից տուժած բնակարանների վնասները։

Մ. Հասրաթյանն ուսումնասիրել և չափագրել է հայկական գաղթօջախների հուշարձանները։

ԱՐԺԵՇՂԹԱ

Արժեշղթան գործողությունների այն շղթան է, որտեղ տարբեր դերակատարներ կամ

կազմակերպություններ ավելացնում են որոշակի արժեք՝ ստանալու համար այն վերջնարդյունքը, որը հասնելու է մարդկանց կամ սպառողներին. ռուսերեն՝ цепочка ценности, անգլերեն՝ value chain։

Գյուղատնտեսական ապրանքը մշակելուց մինչև շուկա հասցնելը գործողությունների շղթա է (վարել — ցանել կամ տնկել — խնամել — հավաքել բերքը — մատակարարել), որտեղ տարբեր մարդիկ ներդնում են իրենց հմտություններն ու ստեղծում վերջնական արդյունք։

ՀԱՆՐԱԳԻՐ

Հանրագիրը հանրային նշանակություն ունեցող հարցերի առթիվ մարդկանց որևէ խմբի ներկայացրած գրությունն է։ Այն կարող է լինել նաև հաղորդում նման հարցերին առնչվող թերացումների մասին կամ իրավիճակը բարելավելու առաջարկություն, պահանջ։ Օրինակ՝ «Հինգ հարյուր հազարից ավելի բրիտանացիներ հանրագիր են ստորագրել նոր հանրաքվե անցկացնելու օգտին», «Մի խումբ մասնագետներ Թրամփի հրաժարականի պահանջով հանրագիր են ստորագրել»։

ԿՇՌՈՒՅԹ

«Կշռույթ» բառը բացի կշռի չափ, միավոր նշանակելուց ունի այլ իմաստներ ևս: Տարածված է հատկապես «հավասարակշռություն» իմաստը: Օրինակ՝ «Մեծ տերությունների հաստատած ուժային կշռույթի միջև ձևավորվել և գոյատևել են միջին ու փոքր պետությունները»:
Ի դեպ, բառարաններում որպես «կշռույթ» բառի փոխաբերական իմաստներ նշվում են՝ «ներդաշնակություն» և «կշռադատություն», իսկ գրականագիտության և երաժշտագիտության մեջ այն կիրառվում է «չափ, ռիթմ» իմաստով:

ԻՆՔՆԱԸՆԿԱԼՈՒՄ

բառը նշանակում է սեփական անձի և դրա վերաբերյալ պատկերացումների ընկալում ու արտահայտում։ Դա ինչ-որ առումով ընդհանուր եզրեր ունի ինքնագնահատականի հետ։ Հոգեբանության մեջ կա ինքնաընկալման տեսություն։ Դա նկարագրում է այն գործընթացը, որում մարդը, ուսումնասիրելով ինքն իրեն, դիտելով սեփական վարքը, հանգում է եզրակացության, հետևությունների, չնայած մասնագիտորեն չի տիրապետում դրան։

ՀԱՆՐԱՀՌՉԱԿԵԼ

նշանակում է «ամեն տեղ հռչակել, հանրահռչակ դարձնել, հանրությանը հայտնի դարձնել»: Բերենք բառի կիրառության օրինակ՝ «Վենետիկի ժամանակակից արվեստի ցուցահանդեսում Հայաստանի մասնակցությունը ևս մեկ անգամ

հնարավորություն կտա հանրահռչակելու հայկական ժամանակակից մշակույթը»:

ՀԱՅԱՍՏԱՆԱԿԵՆՏՐՈՆՈՒԹՅՈՒՆ

Հայաստանակենտրոնությունն այն քաղաքականությունն է, որի առանցքն ու ելակետը Հայաստանն է:

Օրինակներ՝

«Հայաստանակենտրոնությունը գաղափարախոսություն չէ, այլ գործնական քաղաքականություն»:

«1988-91 թթ. Համաժողովրդական շարժման հիմնական հավատամքը հայաստանակենտրոնությունն էր»:

«Հայաստանակենտրոն քաղաքականության գերագույն նպատակը պարզ և մատչելի է՝ հայ ժողովուրդը պետք է ապրի իր հայրենիքում՝ ապահով, անվտանգ և ինքնիշխան»։

Այսօրվա հայերենը

Հասցեական
Մարդկանց որոշակի խմբի ուղղված կամ վերաբերող:
Պետք է հասկանալ, թե այդ ընդհանուր գործընթացի մեջ ինչ հասցեական գործողություններ և ծրագրեր կարող ենք իրականացնել:
Անհրաժեշտ է, որ մարդկանց տրվող աջակցությունը լինի առավել հասցեական և թափանցիկ:
Հաճախորդներին գոհացնելու համար պետք է անել հասցեական առաջարկներ:
Անհրաժեշտ գործողություններ են կատարվում սոցիալական պաշտպանությունը հասցեական դարձնելու համար:
Ապրումակցել
Ուրիշի զգացմունքները, ապրումները, հույզերը, հոգեվիճակը հասկանալը և զգալն է, մարդու դրության մեջ մտնելը, սրտակցելը։
Ընթերցանությունը հնարավորություն է տալիս ապրումակցելու գրքի հերոսին։
Մարդակենտրոն
Քաղաքականություն, որի կենտրոնը, առանցքը մարդն է
Վերածննդի փիլիսոփայությունն ունի մարդակենտրոն բնույթ:
Միջազգային կազմակերպության այդ փաստաթղթում ամրագրված սկզբունքները մարդակենտրոն են:
Գործիքակազմ
Այն մեթոդների, գործողությունների և միջոցների ամբողջությունն է, որն օգտագործվում է որևէ խնդրի լուծման համար
Այս նախաձեռնությունը ավելի հարուստ գործիքակազմ է առաջարկում:
Հանդիպման ժամանակ ներկայացվեց գնահատման ծառայության գործիքակազմը:
Ընկերությունն ունի անհրաժեշտ գործիքակազմ խնդիրը լուծելու համար:

Դիմերես
Որևէ բանի՝ թղթադրամի, մետաղադրամի, շքանշանի ևն դիմահայաց երեսը։ Հականիշը՝ դարձերես։
Թողարկվել են հետևյալ ոսկե հուշամեդալները` «Հովհաննես Այվազովսկի-200» (դիմերեսին դրվագ է Հովհաննես Այվազովսկու «Իններորդ ալիք» կտավից)։
ՀՀ կենտրոնական բանկը շրջանառության մեջ է դրել «ԵՊՀ հիմնադրման 100-ամյակ» արծաթե հուշադրամ, որի դիմերեսին պատկերված է հատված հայ գիտնականներին նվիրված հուշասյունից։
Էսքիզների հեղինակներ՝ Վարդան Վարդանյան (դիմերես), Լուսինե Լալայան (դարձրես):
Դարձերես
Որևէ բանի հակառակ կողմը՝ շրջած երեսը, մյուս երեսը։
Հուշադրամների դարձերեսների կենտրոնում պատկերված են Էջմիածնի Մայր տաճարը, Գնդեվանքը և Նորավանքը:
Կրծքանշանը դարձերեսի կողմից համարակալված է։
Դուք պետք է հետևեք էջի դարձերեսի 8-րդ կետում տրված հրահանգներին, որպեսզի նպաստներ ստանալու իրավունք ունենաք։
Թեքահարթակ
Երկու տարբեր մակարդակներով հարթակներն իրար միացնող թեթևաթեք անցում, որը հեշտացնում է տարատեսակ սայլակների անարգել տեղաշարժը:
Կառուցվող թեքահարթակները միջազգային չափորոշիչներին համապատասխան են:
Տրամադրվում է թեքահարթակով ավտոմեքենա:
Բազմաթիվ նոր թեքահարթակներ են կառուցվել հենաշարժողական խնդիրներ ունեցող մարդկանց տեղաշարժն ապահովելու համար:
Թեքահարթակների բացակայությունը, անմատչելի մայթերը շարունակում են խնդիրներ ստեղծել տեղաշարժվելու ընթացքում:
Ցրիվ շարվածք
Շարվածքի տեսակ, երբ տառերը գրվում են իրարից հեռու՝ ց ր վ ա ծ, նրանց միջև լինում է ազատ տարածություն՝ բացատ։
Գործածվել են նույն տառատեսակի մեծատառերը, այլ տառատեսակներ և ցրիվ շարվածք։
Ցրիվ շարվածքի դեպքում «ու» տառի բաղադրիչները՝ «ո»-ն և «ւ»-ը, պետք է գրվեն իրարից հեռու։
Ուսումնասիրության մեջ դարձվածքները ներկայացված են ցրիվ շարվածքով:
Նստեցում
Մեկնելուց առաջ ուղևորների ներս թողնելն օդանավ, գնացք, նավ (և այլն) տեղեր զբաղեցնելու համար։
Օդանավակայանում հաշվառման ժամանակ տրվում է նստեցման կտրոն։
Փոխադրողը նստեցումը սովորաբար սկսում է թռիչքից 40 րոպե առաջ։
Ուղևորների նստեցումն ու իջեցումը թույլատրվում է սահմանված կանգառներում։
Լրաքաղ
Լրատվական տարբեր աղբյուրներից որոշակի սկզբունքով առանձնացված, քաղված լուրերի ամբողջություն։
Շուտով կգործի «Հայկական բլոգներից լրաքաղ» բաժինը:
Կայքն առաջարկում է սոցցանցային լրաքաղ։
Պարբերականը միջազգային իրադարձություններին անդրադառնում էր առավելապես լրաքաղի ձևով։
Հաջորդիվ
Որևէ երևույթի, իրադարձության, առհասարակ որևէ բանի հաջորդող՝ շարունակություն։
Օպերայի շենքին հարակից սրճարանները կփակվեն. ի՞նչ է լինելու հաջորդիվ։
Հաջորդիվ կլինի քննիչի միջնորդությունը։
Հաջորդիվ՝ մարտաֆիլմ։
Տեսազանգ
Տեսախցիկ ունեցող կապի սարքերով արված զանգ, որը զրուցակիցներին միմյանց տեսնելու հնարավորություն է տալիս: Տեսազանգը հնարավոր է իրականացնել համացանցային կապի միջոցով:
Տեսազանգի վճարը գանձվում է սովորական զանգի սակագներով:
Հայտնի բեմադրիչի հետ տեսազանգի ընթացքում լրագրողները բազմաթիվ հարցեր տվեցին:
Նեպալի իշխանությունները մեղադրում են բրիտանացի լեռնագնացին Էվերեստի գագաթից տեսազանգ կատարելու համար:
Ընկերությունը խոստացել է շտկել տեսազանգի ժամանակ առաջացող խնդիրները:
Պոչամբար
Հանքավայրին կից բնապահպանական կառույց է, որտեղ ամբարվում, կուտակվում են հանքի շահագործումից առաջացած քիմիական թունավոր թափոնները (պոչանքը), հանքաջրերը:
Հայաստանում որոշ պոչամբարներ ամենավտանգավորների դասին են պատկանում:
Ի տարբերություն գյուղի բնակիչների՝ շատերը լավ չեն պատկերացնում պոչամբարի վնասները:
Պոչամբարները փակվում են՝ պատվելով հողային շերտով, որի վրա այնուհետև բուսականություն է աճեցվում:
Ըստ մասնագետների՝ պոչամբարի փլուզման կամ վթարի դեպքում հնարավոր չի լինի խուսափել աղետներից:
Հետահայաց
1. Հետ նայող, դեպի հետ ուղղված՝ դարձած,
2. Անցյալին նայող, անցյալը քննող։
Ֆիլմը ներկայացվել է «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնի «Հետահայաց ցուցադրություններ» ծրագրում։
Այսօր մեկնարկում է «Հետահայաց» նախագիծը, որն այսուհետև կգտնի և կներկայացնի պատմական այն իրադարձությունները, որոնք տարիներ առաջ եղել են մեր տեսադաշտում:
Հետահայաց դիտարկմամբ մենք ամեն ինչ շատ լավ ըմբռնում ենք, հասկանում։
Չափագրել
Չափերը որոշել և գրի առնել։ Որևէ կառույցի՝ հուշարձանի, պեղավայրի ևն չափերը գրի առնել։
Նախկինում ներքին որոշում է եղել թերի չափագրել իրենց պատկանող տարածքները։
Մասնագետները չափագրել և գույքագրել են բախումներից տուժած բնակարանների վնասները։
Մ. Հասրաթյանն ուսումնասիրել և չափագրել է հայկական գաղթօջախների հուշարձանները։

ԱՐԺԵՇՂԹԱ
Արժեշղթան գործողությունների այն շղթան է, որտեղ տարբեր դերակատարներ կամ կազմակերպություններ ավելացնում են որոշակի արժեք՝ ստանալու համար այն վերջնարդյունքը, որը հասնելու է մարդկանց կամ սպառողներին. ռուսերեն՝ цепочка ценности, անգլերեն՝ value chain։
Գյուղատնտեսական ապրանքը մշակելուց մինչև շուկա հասցնելը գործողությունների շղթա է (վարել — ցանել կամ տնկել — խնամել — հավաքել բերքը — մատակարարել), որտեղ տարբեր մարդիկ ներդնում են իրենց հմտություններն ու ստեղծում վերջնական արդյունք։

ՀԱՆՐԱԳԻՐ
Հանրագիրը հանրային նշանակություն ունեցող հարցերի առթիվ մարդկանց որևէ խմբի ներկայացրած գրությունն է։ Այն կարող է լինել նաև հաղորդում նման հարցերին առնչվող թերացումների մասին կամ իրավիճակը բարելավելու առաջարկություն, պահանջ։ Օրինակ՝ «Հինգ հարյուր հազարից ավելի բրիտանացիներ հանրագիր են ստորագրել նոր հանրաքվե անցկացնելու օգտին», «Մի խումբ մասնագետներ Թրամփի հրաժարականի պահանջով հանրագիր են ստորագրել»։

ԿՇՌՈՒՅԹ
«Կշռույթ» բառը բացի կշռի չափ, միավոր նշանակելուց ունի այլ իմաստներ ևս: Տարածված է հատկապես «հավասարակշռություն» իմաստը: Օրինակ՝ «Մեծ տերությունների հաստատած ուժային կշռույթի միջև ձևավորվել և գոյատևել են միջին ու փոքր պետությունները»:
Ի դեպ, բառարաններում որպես «կշռույթ» բառի փոխաբերական իմաստներ նշվում են՝ «ներդաշնակություն» և «կշռադատություն», իսկ գրականագիտության և երաժշտագիտության մեջ այն կիրառվում է «չափ, ռիթմ» իմաստով:

ԻՆՔՆԱԸՆԿԱԼՈՒՄ
բառը նշանակում է սեփական անձի և դրա վերաբերյալ պատկերացումների ընկալում ու արտահայտում։ Դա ինչ-որ առումով ընդհանուր եզրեր ունի ինքնագնահատականի հետ։ Հոգեբանության մեջ կա ինքնաընկալման տեսություն։ Դա նկարագրում է այն գործընթացը, որում մարդը, ուսումնասիրելով ինքն իրեն, դիտելով սեփական վարքը, հանգում է եզրակացության, հետևությունների, չնայած մասնագիտորեն չի տիրապետում դրան։

ՀԱՆՐԱՀՌՉԱԿԵԼ
նշանակում է «ամեն տեղ հռչակել, հանրահռչակ դարձնել, հանրությանը հայտնի դարձնել»: Բերենք բառի կիրառության օրինակ՝ «Վենետիկի ժամանակակից արվեստի ցուցահանդեսում Հայաստանի մասնակցությունը ևս մեկ անգամ հնարավորություն կտա հանրահռչակելու հայկական ժամանակակից մշակույթը»:

ՀԱՅԱՍՏԱՆԱԿԵՆՏՐՈՆՈՒԹՅՈՒՆ
Հայաստանակենտրոնությունն այն քաղաքականությունն է, որի առանցքն ու ելակետը Հայաստանն է:
Օրինակներ՝
«Հայաստանակենտրոնությունը գաղափարախոսություն չէ, այլ գործնական քաղաքականություն»:
«1988-91 թթ. Համաժողովրդական շարժման հիմնական հավատամքը հայաստանակենտրոնությունն էր»:
«Հայաստանակենտրոն քաղաքականության գերագույն նպատակը պարզ և մատչելի է՝ հայ ժողովուրդը պետք է ապրի իր հայրենիքում՝ ապահով, անվտանգ և ինքնիշխան»։